ښې لاري او ګټوري مشورې

که څه هم پدې ښه پوهيږم چې ټول افغانان او په تېره بيا د افغانانو محترمي کورانۍ چې د نړۍ په هر ګوټ کې اوسيږې ، تر نورو د ژوند خواره موهيمو برخو په نسبت د خپلو تنکيو ځوانانو د ﻻښي ، نيکی او سالمي روزني ته په خاصه اندازه پاملرنه لري .

پټه د پاتې نه وي چې هغه محترمي کورانۍ کومې چې د غربت يعنې د جلا وطنۍ په اور کې سوځيږي د نورو هغو محترمو کورانيو په تناسب کومې چې د ننه په ګران هيواد کې دجنګ ، لوږې ، بيکارۍ ، ناروغۍ ،ظلم ، ستم او د بی انصافۍ ژوند په تېراولو کې ايريکيږي د خپلو نازولو بچيانو د افغاني دود او کلتور سره د برابر والی په تربيه کولوکې په خاصه توګه هغه کډوال کوم چې په اروپا ، استرليا او امريکا کې د هجرت شپي سبا کوي له خواره زياتومشکلاتو سره مخامخ کيږي . نو ځکه مې په همدې هکله و غوښتل چې هغه د سترګو ليدلي او په غوږو اوريدلي تجربي چې له بده مرغه د مهاجرت له ترخه ژوند څخه را پاتې دي د ستاسو محترمو افغاني مهاجرينواو په تيره بيا د هغوی کورانيو حضور ته په لاندي ډول سره وړاندی کړم ، هيله مند يم چې محترم لوستونکي ته ددې لنډي او نيمګړي ليکني لوستل د سر دردی سبب و نه ګرځي .

د کوچنيانو او تنکيو ځوانانو د روح پيژندنی ( روانشناسان ) ډاکتران په دې عقيده دي چې په کورانۍ کې د ماشوم روزنه تر بل هر ځاي څخه ډيره اغیزمنه ده کچيري محترم والدين ( مور او پلار ) دغې اصلي نقطي ته په دقت سره ځير شي ، داځکه چې ماشوم د هغې لومړی ورځې څخه چې د دې دنیا پر وړاندې خپلي سترګي خلاصوي نو دهغه سره سمدلاسه د مور او پلار د ميني پاک احساس ورپيداکيږي او دااحساس دهغه په راتلونکي ژوند باندې زياته اغيزه لري . که څه هم پدې هکله دماشومانو دروح پيژندني عالمان په خپلو تحقيقاتي اثاروکې خواره زيات ګټور نظرونه وړاندې کړيدي چې موږ دهغوی له نظرياتو نه د مثبتي ګټي په اخيستلو سره کولاي شو چې دخپلو بچيانو په سالمه روزنه کې ځينې مثبته نتيجه په لاس راوړو .

زما په عقيده ټول مشران ( ميندې او پلارونه ) په عام ډول او په خاصه تو ګه کوم چې دګران هيواد افغانستان څخه په بهر کې د غربت ژوند شپي او ورځي تيره وي د خپلو اولادونو دښې او روښانه راتلونکې په خاطر چې بې لې شکه هغه راتلونکې د هغوی پر سالمه روزنه پوري تړلي ده خاصه پاملرنه ولري ، نوپدې اساس هغوی ته لازمه ده چې په لمړی قدم کې خپلواولادونو په تيره بيا تنکيو ځوانانو ته په کورانۍ کې د کورانۍ نورو يعني مشرانو غړيو سره د برابر حق او ازادی ورکولو ته غاړه کيږدي . له پورتني نظر څخه هرومرو چې محترم لوستونکی له يو شمير سوالونو سره مخامخ کيږي ، د مثال په توګه : څه ډول حق او ازادي او په کومه اندازه او په کومو شرايطو کې بايد ورته ورکړل شي ؟ . .. د دغسې سوالونو ځوابونه ډېر ساده دي چې غواړم د نمونې په توګه او په عام ډول د زموږ د بچيانو د لا ښې روزنې په خاطر د يوپلار په صفت د ستاسو نورو محترمو والدينو سره شريک کړم سربيره پردې چې له زما څخه دستاسو پوه او تجربه پدې برخه کې کمه نده ؛

لمړی – له کوچنيتوب څخه تر ځوانۍ رسيدلو پوري ميندې او پلارونه بايد دننه په کورکې خپلو بچيانو ته د خبرو او سوالونو کولو حق ورکړي چې دا ډول روزنه دهغوی په باندني ژوند يعنې په کلي ، ښوونځۍ .... کې د ماشوم په اخلاقي جرئت کې خواره زيات موهيم دئ ؛

دوهم - دهغوی پرخبره باندې بايد پوره باور وشي ، کچیری له ماشوم څخه کومه سهوه شوي نو محترمو لويانو ته په کارده چې له ماشوم سره پدې باره کې د ډېرې حوصيلې او رحم په درلودلو سره خبري وکړي او وروسته بيا ديو دوست همزولي په شان ورته لازمه لار ښودنه وکړي؛

دريم – دماشوم پوښتنو ته تر وسه پورې بايد روښاني ځوابونه په حوصيله سره ورکړل شي، داسې نه چې دهغه سوال او يا خبره دهغه په خوله کې ور وچه کړي !

؛څلورم – مشران دخپلوماشومانو دکوراني اوبهراني ژوند څخه بايد پوره اندازه باخبره وي او د هغوی مشکيلاتو ته په کلکه غوږ کيږدي د امکاناتو په درلودلو سره خپله مرسته دهغوی دمشکيلاتو دحل کولو لپاره نبايد وسپمه وي ؛

پينځم- لويان د خپلو اولادونو د هر ډول تهديد او تحقير څخه په هر وخت اوهر ځای کې چې وي په جدې ډول سره ډډه وکړي که څه هم چې ځينو زياتومحترمو هيواد والو ته دا اسانه کار هم ندی، خو پرته له هغې ډېر زيات امکان لري چې تنکې ځوانان به په راتلونکې کې له ډېرو زياتو عقدو په درلودلو سره لويان کيږي چې داسې ډول روزنه نه دماشوم نه د کورانۍ او نه هم د ټولنې په ګټه ده ؛

شپږم – لويانو ته لازمه ده چې د خپلو اولادونو ( هلک – انجلۍ ) ترمنځ توپير قائيل نشي أو هغوی په يوه سترګه وګوري ؛

اووم - مشران ( مور او پلار ) په هروخت کې بايد هڅه وکړی چې کورانې مشکلات د خبرو په کولو سره په ډېره ارامه فضا کې حل کړي او د ماشومانو په وړاندې د هرډول تريخوالي حالت څخه ځان وساتي چې معکوس حالت يې د ماشومانو په روحيه باندې ډېره منفي اغیزه لري ؛

اتم- په بهرکې والدين بايد دخپلوبچيانو سره د افغاني منل شوي لوړ کلتور او فرهنګ په پيژندلو او زده کړه کې زيات همکاري ولري ، د ننه په کورکې بايد پخپله وطني ژبه خبري وکړي او دهغې ليک لوست ور زده کړي ، دا د دې په خاطر چې دهغوی د استعداد له د ودې سره خواره زياته مرسته کوي او هم خدای د نکړي کومه ورځ ستاسو ماشومان د داسې نيمګړتيا په درلودل سره تاسو ملامت نکړي . پدې هکله مې يوه جالبه قيصه را په ياد شوه فکرم کوم چې ددغې قیصې يادول به پدې ليکنه کې بېګټې ندي:

کله چې زه له ګران هيواد افغانستان څخه هجرت ته مجبور شوم نو ديو څو مودې لپاره د خپلي کورانۍ سره مې دا دوزخ شپې ورځې په يوه کمپ کې تيره ولي د ژبي نه پوهيدل د محيط سره نه بلديت او داسې نور ګونه ګون مشکيلات موجود و خو د دوستانو په مرسته مې کله کله افغاني کتابونه او مجلي تر لاسه کول زما ددغو دوستانو هريو محترم کبير خوژمن،محترم عبدالصبور ناظری ، محترم سلیم سلیمی ، محترم زلمی شهابی محترم ستار خوژمن او محترم فرهاد بارکزی کور د هميشه ودان وي چې ډېره لويه او نه هيرودونکی مرسته يې په ډېرو سختو شپو او ورځو کې راسره کړيده او هغه کتابونه مجلي مې په ډېره مينه سره لوستلي؛ خولنډه داچې په يوه دری ژبې مجله کې مې چې متأسفانه نوم يې په ياد ندی راپاتي په المان کې افغأنانو د يوي غونډي راپور چې دنوی کال په وياړ ترتيب شوی و داسې يو مطلب ولوست :

پدې محفل کې چې په سلګونو افغانانو مشرانو،ځوانانو او ماشومانو په کې ګډون کړی و د کنسرت او افغاني غذا څخه پرته ديو وطندار يو څو شماري د يوي مجلي په لاس کې وي او مينه والوته يې په ډېر کم قيمت سره وړاندې کولي، له بده مرغه ډېر کم څوک و چې دغه مجله د کمو پيسو په بدل کې ترلاسه کړي ؛ پلورونکي پدې فکر کې شو چې دمجلي خرڅلاو پخاطر بايد له ځوانانو سره په تماس کې شي کله چې ځوانانو ته يې د مجلي رانيول وړانديز وکړ د هغوی ځواب منفي و، نو پلورونکي له ځوانانو څخه وپوښتل چې تاسو پيسې نه لری او که کوم بل علت موجود دئ چې له وطني مجله سره خپله مينه نه ښکاره کوی ؟ له هغو يوشمير ځوانانو څخه يوتن د پلورونکي په ځواب وويل چې:

«نه تاسو اشتيباه کوی موږ شکر پيسې لرو مګر په مورانۍ ژبه سواد نلرو يعني ليک او لوست مو ندی زده» ؛ نو بيا پلورونکي هغوی ته په پوښتنه کې وويل چې ولي مو ليک او لوست ندی زده ؟ د ځوانانو په استازۍ بل ځوان د مجلي پلورونکي ته داسې وويل چې : «دا زموږ ګناه نده چې موږ په مورانۍ ژبه ليکل او لوستل نشو کولای دا زموږ دميندو او پلارونو ګناه ده چې موږ ته يې پخپله ژبه هيڅ څه ندې را زده کړي ! ».

په وطني مننه ! منګل
د روان کال د می د میاشتی اتلسمه